ಮದುವೆಯಾದ 7 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಅಸಹಜ ಸಾವು: ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಕುರಿತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಸಾವು ಮತ್ತು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಇದೀಗ ಇಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ. ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ತನ್ನ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಜ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಆಕೆಗೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಕರಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅದನ್ನು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾವಿನ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಸಮಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಗೆ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ, ಸಾವಿಗೂ ಮುನ್ನ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆ ಇತ್ತೇ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಅಸಹಜ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆಯೇ ಎಂಬ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮಾತ್ರವೇ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವೂ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಅಸಹಜ ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಮಹಿಳೆ ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಸುಟ್ಟ ಗಾಯ, ದೈಹಿಕ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಸಹಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೂ ಮುನ್ನ ಆಕೆಗೆ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಿರುಕುಳ ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕರಣದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ತೋರಿಸಬೇಕು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಳೆಯ ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಮತ್ತು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ.

ಅಸಲಿಗೆ ನಡೆದಿದ್ದೇನು?

ಈ ಪ್ರಕರಣವು 2010ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಮಹಿಳೆಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ಹಿಂದೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಆಕೆಯ ಪತಿ ಸಂದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಹೋರಾ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಗೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಾವಿಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಆರೋಪಿಯನ್ನು ದೋಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 2018ರಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಕಠಿಣ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಂದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಹೋರಾ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಬಂದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಮೇಲ್ಮನವಿ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದು ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಆರೋಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಸಾವಿಗೆ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ನೇರವಾಗಿ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೂ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಜನ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ದೋಷನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಉಳಿಸಿತು

ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ದೋಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ, ಆರೋಪಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿವಿಧ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ದೋಷನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದುವರಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ IPC ಸೆಕ್ಷನ್ 498-A, 406 ಹಾಗೂ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ಮತ್ತು 4 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ದೋಷನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿತು.

ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆ

ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆರೋಪಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಕಠಿಣ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಅಸಾಧಾರಣ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಿಸಿತು.

ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ವರೂಪ, ಅಪರಾಧದ ಗಂಭೀರತೆ, ಆರೋಪಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಘಟನೆ ನಡೆದು ಸುಮಾರು 16 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಿಸಿತು. ಆರೋಪಿಯ ವಯಸ್ಸು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷವಾಗಿರುವುದು, ಆತ ಈಗಾಗಲೇ ಏಳು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರದಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಜೀವಾವಧಿ ಕಠಿಣ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು.

ಈಗಾಗಲೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಅವಧಿಯನ್ನು 10 ವರ್ಷದ ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಿಸಿತು.

ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿತು?

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆರೋಪಿಯ ದೋಷನಿರ್ಣಯವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆರೋಪಿ ಈಗಾಗಲೇ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

IPC ಸೆಕ್ಷನ್ 498-A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏನು?

ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 498-A ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲೆ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಕ್ರೌರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು.

ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಗೆ ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಓದುಗರು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಹಳೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ IPC ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುವುದು ಸಹಜ.

ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ಮತ್ತು 4

ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 4 ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣ, ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇಡುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಸಹಜ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಅಸಹಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ಸಾವಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ಮಹಿಳೆಗೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ? ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತಿಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಒತ್ತಡವಿತ್ತೇ? ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬದವರು ನೀಡಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ? ಎಂಬ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಸಹಜ ಸಾವು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕರಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮುಖ್ಯ

ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ದೊರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕೊರತೆ ಇರಬಹುದು.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೂ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಹಿಂದಿನ ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಜನ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಬಹುದು.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸುವ ಬದಲು ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

16 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಘಟನೆ ನಡೆದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 16 ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.

ಆರೋಪಿ ಈಗಾಗಲೇ ಏಳು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದನು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವರದಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ಈ ಅಂಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಾವಧಿ ಕಠಿಣ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೈಗೊಂಡಿತು.

ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಆರೋಪಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ದೋಷನಿರ್ಣಯ ರದ್ದಾದಂತಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಏನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಸಹಜ ಸಾವು ಮತ್ತು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗಿನ ಮಹಿಳೆಯ ಅಸಹಜ ಸಾವು, ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೂ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕರಣದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾದ ನಂತರ ವಿಧಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಕರಣದ ಗಂಭೀರತೆ, ಅಪರಾಧದ ಸ್ವರೂಪ, ಆರೋಪಿಯ ಹಿಂದಿನ ವರ್ತನೆ, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಅಸಹಜ ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮದುವೆಯಾದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮಹಿಳೆ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೂ ಮುನ್ನ ವರದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಪ್ರಕರಣವು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹತ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಬಹುದು.

ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯ ದೋಷನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.